การให้อาหารสายยาง แก่ผู้ป่วยที่เป็นอัมพฤกษ์ อัมพาตการให้อาหารทางสายยางสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต มีความท้าทายเฉพาะตัว เนื่องจากผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีการเคลื่อนไหวที่จำกัด และบางรายอาจมีความผิดปกติของระบบประสาทที่ควบคุมการย่อยและการกลืนครับ
แนวทางปฏิบัติที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้:
1. การป้องกันการสำลัก (สำคัญที่สุด)
ผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต มักมีกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารที่อ่อนแรง ทำให้เสี่ยงต่อกรดไหลย้อนและการสำลัก
การจัดท่า: ต้องยกหัวสูง 30-45 องศา เสมอ หากผู้ป่วยมีอาการเกร็งหรือตัวเอียง ต้องใช้หมอนประคองให้ลำตัวตรงที่สุด
หลังให้อาหาร: ห้ามเปลี่ยนท่านอนหรือพลิกตัวผู้ป่วยทันทีเพื่อเช็ดตัวหรือทำความสะอาด ต้องรออย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันอาหารขย้อน
2. การดูแลระบบขับถ่ายและการย่อย
ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีปัญหา "ลำไส้เคลื่อนไหวช้า" เนื่องจากขาดการเคลื่อนไหวร่างกาย
สังเกตอาการท้องอืด: หากหน้าท้องตึงหรือดูดเช็กอาหารค้าง (Residual) แล้วเหลือเยอะเกินไป อาจต้องปรึกษาแพทย์เพื่อปรับสูตรอาหารให้ย่อยง่ายขึ้น
ป้องกันท้องผูก: ควรเพิ่มใยอาหารจากผักต้มปั่น หรือเลือกใช้อาหารทางการแพทย์ที่มีไฟเบอร์ และต้องให้น้ำเปล่าตามในปริมาณที่เพียงพอ
การนวดท้อง: หลังจากให้อาหารไปแล้ว 1-2 ชั่วโมง สามารถนวดท้องเบาๆ ตามเข็มนาฬิกาเพื่อช่วยกระตุ้นลำไส้
3. การดูแลความสะอาดช่องปาก (Oral Care)
แม้ผู้ป่วยจะไม่ได้เคี้ยวอาหารเอง แต่เชื้อแบคทีเรียในปากยังคงเติบโตได้
หากผู้ป่วยสำลักน้ำลายที่มีเชื้อโรคเข้าไป อาจทำให้เกิด "ปอดอักเสบจากการสำลัก"
ควรใช้แปรงสีฟันขนนุ่มหรือผ้าชุบน้ำสะอาดเช็ดลิ้น กระพุ้งแก้ม และฟันทุกวัน วันละ 2 ครั้ง
4. การระวังเรื่องแผลกดทับจากสายยาง
ผู้ป่วยอัมพาตบางรายอาจมีความรู้สึกสัมผัสที่ลดลง ทำให้ไม่เจ็บเมื่อสายยางกดทับ
สายจมูก (NG Tube): ต้องคอยดูอย่าให้สายกดปีกจมูกจนเป็นแผล เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์บ่อยๆ
สายหน้าท้อง (PEG): ตรวจสอบผิวหนังรอบรูเปิดว่าแดงหรือมีน้ำเหลืองซึมหรือไม่ และหมุนสายวันละครั้งเพื่อป้องกันสายติดแน่นกับผนังหน้าท้อง
📊 ตารางสรุป: ข้อควรระวังสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต
หัวข้อ สิ่งที่ต้องทำ วัตถุประสงค์
ท่าทาง ยกหัวสูง 30-45 องศา ป้องกันการสำลักและปอดอักเสบ
ความเร็ว ให้อาหารช้าๆ (15-20 นาที/มื้อ) ป้องกันท้องอืดและอาเจียน
การสังเกต เช็กการขับถ่ายทุกวัน ป้องกันท้องผูก/ลำไส้อุดตัน
ผิวหนัง เช็กจุดสัมผัสของสายยาง ป้องกันแผลกดทับที่ผิวหนัง
💡 คำแนะนำ
สำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต การทำกายภาพบำบัดเบาๆ ควบคู่ไปกับการได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนจะช่วยให้กล้ามเนื้อไม่ลีบตัวเร็วเกินไปครับ หากน้ำหนักตัวผู้ป่วยลดลงอย่างรวดเร็ว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอปรับสูตรอาหารเป็นแบบ High Calorie เพื่อให้ร่างกายมีพลังงานเพียงพอในการฟื้นฟูครับ
